Frá sandi og rofabörðum til lifandi umhverfis og líflegs bæjar

Ég man fyrst eftir Þorlákshöfn árið 1974. Í augum 5 ára barns voru rofabörð, auðn og sandskaflar á þjóðveginum næstum jafn spennandi og sjóferðin frá Eyjum. Seina skildi ég þrekverkið sem unnið var í uppgræðslu og átakið sem það var að breyta bæjarstæðinu í það fallega umhverfi sem við eigum í dag. Í þessum málum megum við aldrei slaka á.

Hér er náttúran hluti sjálfsmyndarinnar

Það er gömul saga og ný að umhverfið hefur áhrif á okkur. Samfélag vex og dafnar best þegar það sinnir umhverfi sínu af alúð og festu. Það á ekki síst við um bæi eins og okkar, þar sem nálægðin við náttúruna er hluti af sjálfsmyndinni. Þess vegna skiptir máli að við horfum ekki á umhverfismál sem tímabundið átaksverkefni heldur sem stöðugt hlutverk, verkefni sem aldrei má slaka á.

Flutningur á Lat og staðsetning hans við innkomuna í bæinn er dæmi um vel heppnað umhverfisátak sem vísar í senn til sögu, náttúru og sjálfsmyndar.

Áfram verður haldið

Á síðasta fundi framkvæmda- og hafnarráðs var kynnt niðurstaða starfshóps um áhersluatriði vorsins hvað opin svæði varðar. Þar er teiknuð upp skýr mynd af því hvernig áfram verður haldið að efla ásýnd bæjarins með markvissum hætti: gróðursetningu, sáningu og úrbótum sem gera nærumhverfi okkar hlýlegra, fallegra og manneskjulegra.

Þessi mynd sýnir þau svæði sem lögð verður áhersla á í vor. Neðst í þessari grein er nánari lýsing á framkvæmdum hvers svæðis.

Gróður skipar ríkan sess

Það fer ekki fram hjá neinum að bærinn okkar er að breytast. Svæði sem áður voru óbyggð nýtast nú sem heimili barna og framtíðarvettvangur fjölskyldna. Samhliða þarf að hafa heildstæða nálgun á fegrun umhverfisins. Núna í vor er stefnt á að bæta enn frekar götumynd Ölfusbrautar með nýjum beðum og trjágróðri. Á Selvogsbraut verða græn svæði brotin upp með fjölbreyttari gróðursetningu. Milli nýrra hverfa er gert ráð fyrir að planta trjám og runnum á lifandi og eðlilegan hátt, ekki til að skapa fullkomna samhverfu heldur til að mynda líf og karakter.

Samfélagslegt verkefni

Slík nálgun er ekki bara fagurfræðileg; hún er samfélagsleg. Hún snýst um hvernig við upplifum bæinn okkar á hverjum degi. Hvort við göngum um svæði sem eru einhæf, eða lifandi og aðlaðandi. Hvort börnin okkar alast upp við fallegt og vel hirt svæði eða ekki.

Bæði fallegt og merkingarbært

Í nýjustu tillögunum er sérstaklega hugað að smáatriðunum sem tengjast okkur og okkar samfélagi. Hugmyndir um sérhönnuð blómakör sem endurspegla sérstöðu staðarins eru dæmi um það hvernig hægt er að tengja fegrun við menningu og sögu. Þannig verður umhverfið ekki bara fallegt, heldur merkingarbært.

30 milljónir til þessara verkefna.

En það sem skiptir kannski mestu máli er sú hugsun sem liggur að baki. Að við séum reiðubúin að leggja raunverulegt fjármagn í verkefnið. Í ár leggjum við um 30 milljónir króna til þessara sérstöku umhverfisverkefna. Þegar reksturinn gengur vel, gengur allt vel.

Það má aldrei slaka á.

Reynslan hefur kennt okkur að þegar slakað er á í umhverfismálum, þá tekur niðurbrotið fljótt við sér. En þegar haldið er áfram að byggja upp, hlúa að og bæta, þá margfaldast ávinningurinn, bæði fyrir íbúa og fyrir ímynd bæjarins.

Áframhaldandi vegferð.

Yfirstandandi framkvæmdir eru því ekki neinn lokapunktur, heldur áfangi á áframhaldandi vegferð. Leið sem þarf stöðuga umhyggju, stöðuga athygli og stöðuga ákvörðun um að gera betur.

Það er einfaldlega þannig að góður bær verður ekki til af tilviljun. Hann verður til með vinnu, vilja og ábyrgð.