Hvað eru þau að fela?

Það er orðið tískufyrirbæri í stjórnmálum að velja sér fjölmiðla til að ræða við eins og veitingastað. Ekki kemur til greina annað en það sem þeim langar í og helst með þjóni sem kinkar kolli og brosir. Jafnvel leiðtogar ríkisstjórnar sýna þá lítilsvirðingu að hafna ákveðnum fjölmiðlum og fjölmiðlafólki um viðtal. Harðast hefur kveðið að þegar kemur að ótta ríkisstjórnarflokkanna við Stefán Einar Stefánsson í Spursmálum.

Ótti ráðherra og annarra fulltrúa valdsins við Stefán Einar Stefánsson vekur furðu. Það er eðlilegt að fólk spyrji: “Hvað hafa þau að fela?”

Í gær steig fram frambjóðandi á hinu pólitíska sviði sem fór aðra leið. Ari Edwald, leiðtogi Miðflokksins mætti óhikað í viðtöl og svaraði spurningum. Gilti þar einu hvort um var að ræða spurningar sem sneru að stjórnmálum eða málum sem gengu nærri persónu hans. Allir fjölmiðlar sátu við sama borð og höfðu sama aðgengi.  Ari óttaðist hvorki RÚV, Sýn, Morgunblaðið eða hlaðvarpsþætti. Hann svaraði spurningum af hreinskilni og óttaleysi. Það er virðingarvert.

Jürgen Habermas, einn áhrifamesti samtímaheimspekingur um lýðræði og opinbera umræðu, myndi fagna slíku. Hann hefur bent á að lýðræði lifir ekki á kosningadegi einum saman heldur í stöðugri, opinberri rökræðu. Vald sem velur sér aðeins mjúkar spurningar er að hans mati vald sem hefur slitið sig frá réttmæti. Það vill stjórna ímynd, ekki svara. Slíkt vald er í besta falli aumt, í versta falli skaðlegt.

Fjölmiðlar eiga ekki að vera klappstýrur. Þeir eiga að vera beittir. Þegar stjórnmálamaður forðast gagnrýnin viðtöl er hann ekki að vernda sig, hann er að rýra umræðuna, veikja aðhaldið og sýna kjósendum fyrirlitningu. Veita þeim falsmynd á borð við gervigreindarmyndina sem fylgir þessari grein. Draga upp veruleika sem aldrei hefur gerst.

Þetta snýst ekki um dónaskap eða vanvirðingu. Þetta snýst um það hvort við viljum stjórnmál sem þola mótbárur. Lýðræði án ágreinings er ekki friðsælt; það er dautt.

Og ef vald þolir ekki spurningar, hver er þá sannleikurinn. Er hægt að teysta slíku stjórnmálafólki?