Slæm hagstjórn er líka slæm þegar hún er í nafni velferðar

Vertu viss, það er enn og aftur verið að leggja frekari grunn að slæmri hagstjórn sem mun bitna verst á þeim sem kerfið á að verja. Frumvarp um að tengja greiðslur almannatrygginga við launavísitölu mun fyrirsjáanlega valda skaða. Við því vara til dæmis: Fjármálaráðuneytið, Seðlabankinn, Samtök atvinnulífsins, Alþýðusamband Íslands og fjöldinn allur af óháðum hagfræðingum og sérfróðum aðilum.

Enginn veit hvað nýtt frumvarp mun kosta. Stjórnarflokkarnir ætla að gefa út óútfyllta ávísun á þínu nafni.

Allir flokkar vilja öflugt velferðarkerfi. En sumir flokkar vita að velferð sem er ekki sjálfbær er ekki velferð. Slíkt er í besta falli skammtímalausn sem endar í verðbólgu, niðurskurði og verri stöðu fyrir þá tekjulægstu.

Ráðherra heldur því fram að bætur hafi dregist svo langt aftur úr launum að eldra fólk og öryrkjar séu dæmd til sárafátæktar. Það er einfaldlega rangt. Frá aldamótum hafa bætur almannatrygginga hækkað tvöfalt meira en verðlag og um 18% umfram laun. Stóra myndin er skýr: bætur hafa ekki dregist aftur úr. Með rökum má halda því fram að of lítill munur sé á lægstu launum og bótum. Áhyggjurnar þurfa að snúa að launafólki og háum lifikostnaði.

Með nýju frumvarpi er sett sjálfvirk hækkun á útgjöld ríkisins, óháð stöðu ríkissjóðs eða efnahagsástands. Þegar þannig háttar til mun hagur einhverra versna. Um 20% fjárlaga þar með taka sjálfvirkum hækkunum. Enginn veit hvað þetta mun kosta. Stjórnarflokkarnir ætla að gefa út óútfyllta ávísun á þínu nafni.

Tenging bóta við launavísitölu er hættuspil. Þekkt er að launavísitalan ofmetur raunverulega launaþróun, meðal annars vegna þátta eins og styttingar vinnuvikunnar sem skilar sér ekki í hærri launum í vasa launþega og kemur einkum opinberum starfsmönnum til góða. Þannig kjarabætur skila þá hærri bótum en hafa ekki áhrif á tekjur launafólks.

Með því að tryggja að bætur hækki aldrei minna en launavísitalan er í reynd verið að lögfesta kjaragliðnun launafólki í óhag. Frumvarpið er auk þess gallað, getur skapað lagalega óvissu og leiðir til sjálfvirkra útgjaldaaukninga utan stöðugleikareglunnar. Andstaðan snýst því ekki um andúð á bótahækkunum, heldur um að þessi leið er óskynsamleg.

Afleiðingarnar eru augljósar. Verðbólguþrýstingur eykst. Hvati til atvinnuþátttöku minnkar. Atvinnuleysisbætur geta orðið hærri en laun í ákveðnum störfum. Eldriborgarar og aðrir lífeyrisþegar greiða hæstta reikninginn þegar kostnaður vegna örorkulífeyris vex og dregur úr greiðslum úr lífeyrissjóðum. Það ert þú sem borgar meira og færð minna.

Breið andstaða við þessa vegferð er til markss um hversu galið þetta er. Að kalla þetta velferð er villandi. Þetta er ábyrgðarleysi. Raunveruleg velferð byggir á stöðugleika, ekki loforðum sem ekki er hægt að standa við.